In een winkelcentrum vind je doorgaans meerdere typen sanitaire installaties: toiletgroepen voor bezoekers, personeelstoiletten, handenwasvoorzieningen, waterafvoersystemen, warm- en koudwaterleidingen en soms ook schoonmaakruimtes met spoelbakken. De exacte samenstelling hangt af van de omvang van het winkelcentrum, het aantal huurders en de geldende bouwregelgeving. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over sanitair in winkelcentra.
Welke sanitaire voorzieningen zijn wettelijk verplicht in een winkelcentrum?
Een winkelcentrum is wettelijk verplicht om toiletvoorzieningen te bieden voor zowel bezoekers als personeel, inclusief voorzieningen die toegankelijk zijn voor mensen met een beperking. Het Bouwbesluit 2012 (en de opvolger, het Besluit bouwwerken leefomgeving) stelt minimumeisen aan het aantal toiletten, handenwasplaatsen en de aanwezigheid van een mindervalidentoilet.
Concreet betekent dit dat een winkelcentrum boven een bepaalde oppervlakte verplicht is om:
- Aparte damestoiletten en herentoiletten aan te bieden voor het publiek
- Een toegankelijk toilet voor rolstoelgebruikers (afmetingen en drempelvrije toegang zijn vastgelegd)
- Handenwasvoorzieningen direct bij of in de toiletruimte
- Personeelstoiletten die gescheiden zijn van de publiekstoiletten
Naast het Bouwbesluit gelden ook de eisen van de Arbowet voor werknemers. Die schrijft voor dat personeel op redelijke loopafstand toegang heeft tot sanitair. Voldoe je niet aan deze eisen, dan loop je risico op een aanschrijving van de gemeente of de Nederlandse Arbeidsinspectie.
Hoe werkt de waterafvoer in een winkelcentrum?
De waterafvoer in een winkelcentrum werkt via een stelsel van horizontale en verticale afvoerleidingen die al het afvalwater verzamelen en afvoeren naar het gemeentelijke riool. Grote winkelcentra werken doorgaans met een gescheiden stelsel: regenwater en afvalwater worden apart afgevoerd om de riolering niet onnodig te belasten.
Binnen het gebouw lopen verticale stijgleidingen langs de verdiepingen omlaag naar een horizontale hoofdafvoer in de kruipruimte of het souterrain. Elke sanitaire groep, elk horecapunt en elke schoonmaakruimte is hierop aangesloten. Goede ontluchting van de leidingen is daarbij onmisbaar om stankoverlast en drukproblemen te voorkomen.
Bij winkelcentra met een groot dak speelt ook de dakwaterafvoer een grote rol. Regenwater wordt via inwendige hemelwaterafvoeren of uitwendige regenpijpen afgevoerd. Een verstopte of defecte afvoer kan snel leiden tot wateroverlast in het gebouw, wat direct gevolgen heeft voor de bedrijfsvoering van huurders.
Wat is het verschil tussen sanitair voor bezoekers en voor personeel?
Het belangrijkste verschil is de toegankelijkheid en de locatie. Bezoekerstoiletten zijn openbaar en liggen op een centrale, goed vindbare plek in het winkelcentrum. Personeelstoiletten zijn niet toegankelijk voor het publiek en bevinden zich in de niet-publieke zones van het gebouw, zoals magazijnen of kantoorgedeelten.
Daarnaast gelden er andere eisen voor gebruik en onderhoud:
- Bezoekerstoiletten worden intensiever gebruikt en hebben daarom robuustere armaturen, vandaalbestendige dispensers en een hogere schoonmaakfrequentie nodig
- Personeelstoiletten vallen onder de Arbowet en moeten voldoen aan specifieke eisen voor hygiëne en privacy
- Bij grote winkelcentra hebben huurders soms ook eigen sanitaire voorzieningen in hun winkelruimte, afhankelijk van het huurcontract
Wie verantwoordelijk is voor het onderhoud van elk type sanitair, hangt af van de afspraken in de huurovereenkomst en de servicekosten die de vastgoedeigenaar in rekening brengt.
Hoe wordt warm water voorzien in een winkelcentrum?
Warm water in een winkelcentrum wordt geleverd via een centraal warmwatersysteem of via decentrale doorstroomtoestellen per sanitaire groep. In grotere gebouwen kiest men vaak voor een centraal systeem met een of meerdere boilers of warmtepompen, omdat dit energie-efficiënter is dan tientallen losse apparaten.
Bij een centraal systeem circuleert warm water continu door een leidingnet, zodat je bij elk tappunt snel warm water hebt zonder lang te hoeven wachten. Dit circulatiesysteem vergt wel goed onderhoud: de watertemperatuur moet hoog genoeg zijn (minimaal 60 graden Celsius in de boiler) om de groei van legionellabacteriën te voorkomen. Dit is een wettelijke verplichting voor gebouwen met collectieve warmwaterinstallaties.
Kleinere winkelcentra of individuele huurders kiezen soms voor decentrale doorstroomgeisers per ruimte. Dit is eenvoudiger te installeren, maar kan op de lange termijn meer energie kosten.
Wanneer is groot onderhoud aan sanitaire installaties nodig?
Groot onderhoud aan sanitaire installaties in een winkelcentrum is doorgaans nodig om de tien tot vijftien jaar, of eerder als er structurele problemen optreden zoals terugkerende verstoppingen, corrosie in leidingen of lekkages die steeds vaker voorkomen. Jaarlijks preventief onderhoud helpt je om grote ingrepen zo lang mogelijk uit te stellen.
Signalen dat groot onderhoud niet langer kan wachten:
- Leidingen die regelmatig verstoppen ondanks periodieke reiniging
- Zichtbare roest of kalkafzetting in leidingen en op armaturen
- Drukproblemen of onregelmatige watertoevoer
- Verhoogde energiekosten door slecht presterende warmwaterapparatuur
- Legionellarisico’s door verouderde installaties
Bij renovaties of uitbreidingen van het winkelcentrum is het verstandig om de sanitaire installaties direct mee te nemen in de plannen. Dat is goedkoper dan later alsnog alles open te breken.
Wie is verantwoordelijk voor sanitaire installaties in een winkelcentrum?
De verantwoordelijkheid voor sanitaire installaties in een winkelcentrum ligt primair bij de eigenaar of beheerder van het vastgoed. Zij zijn verantwoordelijk voor de installaties in de gemeenschappelijke ruimtes en de hoofdleidingen. Huurders zijn verantwoordelijk voor de installaties binnen hun eigen gehuurde ruimte, tenzij in het huurcontract anders is afgesproken.
In de praktijk ziet de verdeling er zo uit:
- Vastgoedeigenaar of VvE: hoofdleidingen, bezoekerstoiletten, gemeenschappelijke sanitaire ruimtes en legionellabeheersing
- Huurder: sanitair binnen de winkelunit, eigen personeelstoiletten indien aanwezig
- Beheerder: coördinatie van onderhoud en storingsherstel namens de eigenaar
Zorg dat de verantwoordelijkheden duidelijk zijn vastgelegd in de huurovereenkomst en het onderhoudsplan. Onduidelijkheid hierover leidt bij storingen snel tot vertraging en onnodige kosten.
Hoe wij helpen met sanitaire installaties in winkelcentra
Bij Verhoeven Installaties verzorgen we het volledige loodgieterswerk en alle sanitairwerkzaamheden voor winkelcentra, van de aanleg van nieuwe leidingen tot het vervangen van verouderde armaturen en het uitvoeren van groot onderhoud. We werken als totaalinstallateur, wat betekent dat we sanitair combineren met elektrotechnische installaties en klimaatsystemen. Zo hoef je niet met meerdere partijen te schakelen en weet je precies wie je aanspreekt bij een storing of vraag.
Of je nu een nieuw winkelcentrum realiseert, een bestaand pand renoveert of gewoon toe bent aan een onderhoudsbeurt: we denken graag met je mee. Neem contact op en vertel ons wat je nodig hebt.