Een horecagelegenheid heeft te maken met een breed scala aan elektrotechnische installaties: van krachtstroom voor keukenapparatuur en klimaatsystemen tot verlichtingsinstallaties, beveiligingssystemen en noodverlichting. Denk ook aan zwakstroominstallaties, zoals data- en communicatienetwerken, kassasystemen en geluidsinstallaties. Al deze systemen moeten voldoen aan de geldende NEN-normen en worden periodiek gekeurd. In dit artikel leggen we per onderdeel uit wat er in een horecagelegenheid op elektrotechnisch gebied komt kijken.
Welke elektrotechnische installaties heeft een horecagelegenheid nodig?
Een horecagelegenheid heeft elektrotechnische installaties nodig voor vijf hoofdgebieden: krachtstroom voor apparatuur en klimaat, verlichting, beveiliging en noodvoorzieningen, data en communicatie en audiovisuele systemen. Samen vormen deze installaties het elektrische fundament van elk restaurant, café of hotel.
Het gaat dus om veel meer dan alleen stopcontacten en schakelkasten. Een horecagelegenheid verbruikt een aanzienlijke hoeveelheid stroom, zeker in de keuken. Tegelijkertijd stelt de publieke functie van het pand extra eisen aan beveiliging, noodverlichting en brandmeldinstallaties. Wie een horecazaak bouwt of verbouwt, doet er goed aan om al in de ontwerpfase na te denken over welke systemen nodig zijn en hoe die op elkaar aansluiten.
Een goede elektrotechnische installatie is dan ook geen standaardpakket, maar een op maat samengesteld geheel dat past bij de omvang, het concept en de dagelijkse operatie van de zaak.
Wat is het verschil tussen sterkstroom- en zwakstroominstallaties in de horeca?
Sterkstroominstallaties werken op hoog vermogen en voeden apparaten die veel energie verbruiken, zoals ovens, koelinstallaties en airconditioning. Zwakstroominstallaties werken op laag vermogen en omvatten systemen voor data, communicatie, beveiliging en audio. Beide typen zijn aanwezig in vrijwel elke horecagelegenheid, maar stellen heel andere eisen aan ontwerp en aanleg.
Sterkstroom in de horeca
Bij sterkstroom gaat het om de hoofdvoeding van het pand: de groepenkast, de bekabeling naar keukenapparatuur, ventilatie- en klimaatsystemen en de aansluiting op het elektriciteitsnet. In een horecakeuken zijn meerdere zware groepen nodig, vaak op driefasige stroom, om apparaten zoals combi-ovens, vaatwassers en koel-vriesinstallaties te voeden.
Zwakstroom in de horeca
Zwakstroominstallaties omvatten onder andere het datanetwerk (wifi en bekabeld netwerk), kassasystemen, geluidsinstallaties, toegangscontrolesystemen en camerabewaking. Hoewel ze op laag vermogen werken, zijn ze voor de dagelijkse bedrijfsvoering minstens zo belangrijk. Een uitgevallen kassasysteem of een slecht wifinetwerk raakt een horecazaak direct in de omzet.
Welke verlichtingsinstallaties zijn er in een restaurant of café?
In een restaurant of café zijn er doorgaans drie soorten verlichtingsinstallaties: algemene verlichting voor de basisverlichting, sfeerverlichting voor de beleving van de gast en functionele verlichting voor werkplekken zoals de bar en de keuken. Noodverlichting vormt een vierde, verplichte categorie.
De keuze voor het type verlichting heeft direct invloed op de sfeer die een zaak uitstraalt. Dimbare ledverlichting is inmiddels de standaard: energiezuinig, gaat lang mee en is goed te sturen op kleurtemperatuur. In de keuken gelden andere eisen: daar is heldere, flikkervrije verlichting nodig die voldoet aan de HACCP-richtlijnen voor voedselveiligheid.
Verlichtingsinstallaties worden in de horeca ook steeds vaker gekoppeld aan een lichtmanagementsysteem. Daarmee stel je per zone en tijdstip automatisch de juiste lichtsterkte in, wat zowel de gastbeleving als het energieverbruik ten goede komt.
Hoe werkt een elektrische installatie in een horecakeuken?
Een elektrische installatie in een horecakeuken werkt op basis van meerdere zware, aparte groepen die elk een specifiek apparaat of een specifieke zone voeden. Keukenapparatuur zoals combi-ovens, frituurpannen en vaatwassers vraagt om driefasige aansluitingen met een hoge stroomcapaciteit. De installatie moet zo worden ontworpen dat uitval van één apparaat nooit de hele keuken platlegt.
Dat vraagt om een goed doordachte groepenverdeling in de meterkast. Elk zwaar apparaat krijgt bij voorkeur een eigen groep, voorzien van de juiste beveiliging. Denk daarbij aan aardlekschakelaars en vermogensautomaten die zijn afgestemd op het aansluitvermogen van het apparaat.
Daarnaast speelt vocht een grote rol in een keuken. Alle installaties moeten voldoen aan de juiste IP-beschermingsklassen, zodat ze bestand zijn tegen stoom, spatwater en reinigingsmiddelen. Dit stelt specifieke eisen aan de materiaalkeuze en de uitvoering van de installatie.
Welke beveiligings- en noodinstallaties zijn verplicht in de horeca?
In de horeca zijn de volgende beveiligings- en noodinstallaties wettelijk verplicht: noodverlichting, een brandmeldinstallatie (afhankelijk van de omvang van de zaak) en vluchtwegaanduiding. Daarnaast gelden, afhankelijk van de vergunning, aanvullende eisen op het gebied van brandbeveiliging en ontruiming.
- Noodverlichting: Verplicht in alle publiek toegankelijke ruimtes. Springt automatisch aan bij stroomuitval en verlicht de vluchtwegen.
- Brandmeldinstallatie: Verplicht bij horecagelegenheden boven een bepaald oppervlak of bij specifieke gebruiksfuncties. Rookmelders en handmelders zijn onderdeel van dit systeem.
- Vluchtwegaanduiding: Pictogrammen met noodverlichting die de route naar de nooduitgang aanwijzen.
- Ontruimingsinstallatie: In grotere zaken is een akoestisch ontruimingssysteem verplicht dat bezoekers en personeel waarschuwt bij brand of gevaar.
De exacte eisen hangen af van het Bouwbesluit, de omgevingsvergunning en de brandweervoorschriften die gelden voor het specifieke pand. Laat je hierover altijd adviseren door een gecertificeerd installateur.
Wanneer moet een elektrotechnische installatie in de horeca worden gekeurd?
Een elektrotechnische installatie in de horeca moet worden gekeurd bij oplevering van een nieuw of verbouwd pand en daarna periodiek op basis van de NEN 3140-norm. Voor horecagelegenheden geldt doorgaans een keuringsfrequentie van eens per drie tot vijf jaar, afhankelijk van de risicoklasse van de installatie.
Bij de oplevering toetst een gecertificeerde inspecteur of de installatie voldoet aan de NEN 1010-norm voor laagspanningsinstallaties. Daarna is de exploitant zelf verantwoordelijk voor het laten uitvoeren van periodieke inspecties. Wie dat nalaat, loopt risico op afkeuring door de brandweer of verzekeraar, of erger: een gevaarlijke situatie voor personeel en gasten.
Het is ook verstandig om na een grote verbouwing, uitbreiding of wijziging van de bedrijfsvoering de installatie opnieuw te laten keuren. Nieuwe apparatuur of een andere indeling van de ruimte kan de belasting op de installatie veranderen.
Hoe Verhoeven Installaties helpt met elektrotechnische installaties in de horeca
Als totaalinstallateur voor de hospitalitysector weet Verhoeven Installaties precies wat er komt kijken bij een elektrotechnische installatie in een horecagelegenheid. We berekenen, ontwerpen, organiseren en realiseren alles: van de groepenkast en keukeninstallatie tot noodverlichting en beveiligingssystemen.
- We denken al in de ontwerpfase mee, zodat de installatie aansluit op het concept en de operatie van de zaak.
- We werken conform NEN 1010 en NEN 3140 en zorgen voor een correcte oplevering en documentatie.
- We verzorgen zowel sterkstroom- als zwakstroominstallaties, zodat je met één partner werkt voor het hele elektrotechnische pakket.
- We bieden periodiek onderhoud en een 24/7-servicelijn, zodat je ook na oplevering op ons kunt rekenen.
Wil je weten wat we voor jouw horecaproject kunnen betekenen? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. Of ben je een vakman die graag bij ons aan de slag wil? Bekijk dan onze openstaande vacatures.